Tag Archives: onderwijs

Schooladvies stress

Als de dag van gisteren herinnerde ik me weer het gevoel van zo lang geleden. De tijd van de Cito’s en het schooladvies. De spanning en zenuwen die de toetsen met zich meebrachten, maar ook dat constante gevoel te hebben gefaald. Het was een soort publiekelijke confrontatie met mijn eigen onvermogen. Althans zo voelde ik het, destijds.

Ik kreeg een lager advies dan ik had verwacht en man wat deed dat pijn. Als volwassene ben je geneigd om in zo’n situatie zalvende woorden te spreken of het om te buigen tot een kans, ik doe het zelf ook. Maar als kind koop je er niks voor, want dat advies of die slechte Cito staat voor je gevoel in beton gegoten. Onuitwisbaar bewijs van jouw matige kunnen. Oke, misschien overdrijf ik een beetje maar dat ellendige gevoel is me altijd bij gebleven. Eenmaal op de middelbare school vielen de kwartjes, stegen de cijfers en uiteindelijk kregen de volwassenen gelijk: het kwam allemaal goed.

Voor M. brak dit schooljaar deze spannende tijd aan: een voorlopig advies en het onontkoombare gesprek over de middelbare school. Alleen dat laatste voelde vaak al als een onneembare horde. Aan het begin van dit schooljaar, groep zeven, kon hij al in paniek raken bij de gedachte dat de middelbare al voor de deur stond. De sussende woorden die wij volwassenen dan spraken: “och jongen je hebt nog zoveel tijd, twee hele jaren!” waren woorden tegen dovemansoren. Gelukkig waren het periodes die ook weer wegebden en groeide hij dit jaar op zoveel vlakken, dat zelfs een rustig gesprek over de middelbare school inmiddels tot de mogelijkheden behoort.

Maar dan dat voorlopig advies vorige week… die angst die ik me herinner was dezelfde angst die ik in zijn ogen zag. Zo officieel, zo confronterend om nog maar te zwijgen over de aanwezigheid van de directeur. Een ontzettend aardige en opgewekte man die vooral het beste met de leerlingen voorheeft, maar zo voelde M. het niet in aanloop naar het gesprek. Gelukkig viel het gesprek mee en kregen ook hier de volwassenen weer eens gelijk, maar is dat iets waar we trots op moeten zijn?

Nee, volgens mij is er veel voor te zeggen om dit soort oordelen uit te stellen. Er gebeurt al zoveel in hun lichaam, in hun hoofd en om hen heen dat zo’n definitief oordeel ook wel schade kan toebrengen. Schade in broos zelfvertrouwen, in vriendschappen en in sociaal emotionele groei. Als we het oordeel een paar jaar kunnen uitstellen, dan weet een kind of het een boekenwurm is of liever met zijn handen werkt. Daarmee laten wij volwassenen zien dat niet iedereen chirurg, piloot of advocaat hoeft te worden, maar dat we iedereen nodig hebben. Dan zijn sommige ouders misschien minder dwingend en neemt de druk op kinderen af. Laat ze kind zijn, laat ze zelf ontdekken wie ze zijn en waar ze warm voor lopen. Want ja, wij volwassenen hebben gelijk als we zeggen dat het zijn weg wel vindt en dat je op de plek komt die bij je past, maar dat geldt natuurlijk niet voor iedereen.

Door iedereen dezelfde kansen te geven in de eerste jaren van de middelbare, heeft écht iedereen een kans en niet alleen de beter bedeelden in de samenleving. Door iedereen op te nemen, worden de tegenstellingen kleiner en groeien onze kinderen op tot volwassenen met oog voor iedereen. En inderdaad: dán komt iedereen uiteindelijk op de plek terecht die bij hem past.

Als jij dat ook wilt

“Hij zit al een halfjaar in de klas en durft nog steeds niks te zeggen, dat is bij alle andere kinderen héél anders.” Deze boodschap kregen we inmiddels alweer zeven jaar geleden. M.’s eerste jaar op school en ons eerste jaar als ouders van een schoolgaande kleuter. Wij waren net zulke groentjes als hij.

We gunden hem een makkelijke overgang van het veilige thuis naar de onbekende schoolomgeving, meteen met leuke vriendjes en een enthousiaste leerkracht. De mededeling dat het volgens de juf maar eens klaar moest zijn met het kat-uit-de-boom-kijk-gedoe, was dan ook echt verdrietig. Het was tenslotte alles wat we niet hoopten voor onze kleuter.

Inmiddels weten we natuurlijk wel beter en zijn we allang gestopt om M. te proppen in een keurslijf dat hem niet past. Toch zal ik het nooit vergeten en ben ik ieder schooljaar weer wat huiverig voor het eerste oudergesprek. Als ouder wil je natuurlijk dat een leerkracht jouw kind ziet zoals hij is. Vindt de meester het een alleen dromer of ziet hij dat daar iets achter zit? Zegt de juf dat hij een grote mond heeft, of vraagt ze zich af of dat wellicht een reden heeft? In een klas met dertig kinderen valt het niet mee om altijd maar naar het kind achter die overheersende karaktertrek te kijken. En begrijp me goed, ik geloof echt dat er legio leerkrachten zijn die dat wél doen.

Vorige week hadden we het eerste gesprek met de leerkrachten van groep zeven. Een meester en een juf, die we vanwege corona natuurlijk nog niet eerder hebben ontmoet. M. zei, zoals gewoonlijk, het hele gesprek geen woord, dus het voelde wat stroef. Toch werd het een goed gesprek met oprechte interesse en fijne adviezen. Maar toen kwam het… “Wij vinden dat je wel iets meer van jezelf mag laten zien”, zei de juf. Mijn gedachten namen al de eerste afslag richting doemdenkerij, want opnieuw dreigden we het pad van het proppen-in-een-keurslijf af te moeten lopen.

Haar zin bleek echter een een komma te bevatten in plaats van een punt, want ze vervolgde met: “als jij dat ook wilt natuurlijk”. Mijn hart maakte een sprongetje! De leerkrachten vertelden dat ze het mooi vinden dat M. heel duidelijk aangeeft wanneer hij zich niet (of juist wel) prettig voelt en dat hij niet bang is om zijn emoties te tonen. En zo zeiden ze: “we zouden het je gunnen om jezelf meer te laat zien, omdat jij er ook mag zijn net als alle andere kinderen.”

Eindelijk! Na meerdere jaren van M. niet zien zoals hij is, zijn er dit jaar twee mensen die het wél zien en hem ook op die manier benaderen. En natuurlijk zal hij nog altijd zelf zijn mond open moeten doen om gehoord te worden of om aan te geven dat hij hulp nodig heeft, maar dit is zo’n mooi begin. Een introverte jongen die zijn handen al vol heeft aan het filteren van alle prikkels, is niet per definitie een saaie, verlegen jongen. Je moet hem niet vragen om een monoloog op het toneel te houden, maar een beetje verscholen in de luwte straalt hij iedereen eruit. Als hij dat wil natuurlijk. Dat dan weer wel…

De grote boze wereld

“Mama, het Jeugdjournaal begint!” Vol enthousiasme zitten we elke dag klaar voor het Jeugdjournaal, maar hoe langer ik er naar kijk hoe meer ik me afvraag waar dat enthousiasme op gebaseerd is.

Dat de wereld niet harmonieus is en dat we niet allemaal verhalen kunnen zien over dartelende veulens of pasgeboren lammetjes, begrijp ik best. En het is goed dat een kind ziet hoe het er ergens anders op de wereld aan toe gaat, want het is natuurlijk niet overal zo vredig en ‘rijk’ als thuis. Maar hoe leg ik een hooggevoelig kind uit dat je in Amerika gewoon wapens kunt kopen en dat er te vaak schietpartijen op scholen plaatsvinden? Hoe leg ik uit dat er een heftige discussie over het Sinterklaasfeest is en dat dit tot vechtpartijen leidt?
Lees verder!

De wondere wereld van de letters


Overal om je heen zie je letters. Letters die woorden vormen en woorden die zinnen maken, maar ook letters om iets te duiden: een rangorde, bewegwijzering, letters in postcodes en ga zo maar door. Als lezende volwassenen zie je ze vaak alleen als je ze wilt zien of als je ze nodig hebt. Ze zijn net zo min bijzonder als een passerende auto of een regenbui.
Voor een zesjarige in groep 3 is de wereld van de letter echter een compleet nieuwe dimensie in zijn leven. Waar een straat eerst een gewone weg was om van a naar b te komen, vormt het nu het decor voor een ontdekkingsreis. Een straatnaambord, een kentekenplaat en niet te missen: de P van parkeren.
Lees verder!